TỲ BÀ
.......
Tôi qua tim nàng vay du dương
Tôi mang lên lầu lên cung Thương
Tôi không bao giờ thôi yêu nàng
Tình tang tôi nghe như tình lang
Yêu nàng bao nhiêu trong lòng tôi
Yêu nàng bao nhiêu trên đôi môi
Đâu tìm Đào Nguyên cho xa xôi
Đào Nguyên trong lòng nàng đây thôi
Thu ôm muôn hồn chơi phiêu diêu
Sao tôi không màng kêu: em yêu
Trăng nay không nàng như trăng thiu
Đêm nay không nàng như đêm hiu
Buồn lưu cây đào tìm hơi xuân
Buồn sang cây tùng thăm đông quân
Ô! Hay buồn vương cây ngô đồng
Vàng rơi! vàng rơi: Thu mênh mông.
Diễn đàn lý luận
ĐẶNG HUY VĂN THƠ CHO VÕ THỊ TẦN -NGÃ BA ĐỒNG LỘC
ĐẶNG HUY VĂN THƠ CHO VÕ THỊ TẦN -NGÃ BA ĐỒNG LỘC
Đặng Huy Văn: Tình cờ tôi và Võ Thị Tần, một trong “mười cô gái Đồng Lộc” năm xưa, đã từng là bạn thiếu thời của nhau. Cuối năm 1954, gia đình tôi bị quy là địa chủ, nhà bị tịch thu không còn gì để ăn nên mẹ tôi đã gửi tôi về quê ngoại đi ở chăn trâu để khỏi chết đói. Tại dó, tôi đã được một người bạn gái láng giềng cùng tuổi tên là Võ Thị Tần đã hết lòng giúp đỡ. Nhưng sau CCRĐ, tôi được trở về quê nội cách đó 30 km để vừa đi ở vừa đi học nên chúng tôi đã xa nhau từ đó. Mặc dù cách xa, nhưng tôi vẫn không thể nào quên được tấm lòng của cô bé tốt bụng đó, người đã từng thương yêu và giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian tôi phải đi ở chăn trâu bên quê ngoại. Đặc biệt, có một lần Võ Thị Tần đã liều mình cứu tôi khỏi chết đuối khi tôi bị mấy đứa trẻ con nhà nông dân đánh và xô tôi ngã xuống một vực sâu chỉ vì tôi là con địa chủ.
Năm 1968, khi tôi đang học tại Khoa Toán trường Đại Học Tổng Hợp Hà Nội thì biết tin Võ Thị Tần cùng chín đồng đội của mình đã hi sinh tại Ngã Ba Đồng Lộc vì bom Mỹ qua báo đài. Chính từ ngày đó, mọi ký ức tuổi thơ của tôi về Võ Thị Tần đã in đậm trong trái tim tôi mãi mãi!
Mỗi lần về quê qua Ngã Ba Đồng Lộc, tôi đều thắp hương khấn khứa trước mộ Võ Thị Tần cùng chín đồng đội của cô ấy và luôn mong ước “Mười Vong” của “mười cô gái Đồng Lộc” đó sẽ được quy về Chùa Hương Tích trên núi Hồng Lĩnh, ngay tại quê ngoại xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh của chúng tôi vì các cô ấy xứng đáng được vãng sanh nơi Cõi Phật.
MỖI LẦN VỀ THĂM EM NƠI ĐỒNG LỘC (Viết tặng vong linh Võ Thị Tần và chín cô gái Đồng Lộc)
Đứng bên mộ, anh thì thầm khấn khứa “Văn còi” đây, Tần ơi nhận ra không? Bốn sáu năm nằm đây em có nhớ Thuở còn thơ ta thả nghé trên đồng?
Vào dạo đó hai ta mười một tuổi Có lần em lên xin oản Chùa Hương(1) Bởi em biết nhiều ngày anh bị đói Thấy anh nhai trào nước mắt, em thương!
Mẹ địa chủ anh phải về quê ngoại Ở kiếm cơm bởi nhà bị tịch thu May gặp em cô láng giềng nhân ái Em không coi anh như một kẻ thù
Nhớ lần anh bị con nông dân đánh Mấy đứa xô anh ngã xuống vực sâu Em liều chết bơi thật nhanh đến cứu Không có em chắc anh chẳng còn đâu!
Đó là chuyện sáu mươi năm về trước(2) Khi chúng ta bước vào tuổi thiếu niên Chắc em thương bởi anh con địa chủ Còn ngây thơ vì đang tuổi hồn nhiên
Chín năm sau anh đỗ vào đại học Em ở nhà làm ruộng với mẹ hiền Rồi chiến tranh em lên đường nhập ngũ Trái tim hồng vùi đất mẹ vẹn nguyên!
Em hi sinh vào cuối chiều tháng bảy(3) Giữa Mậu Thân, vừa chẵn bốn sáu năm Mười cô gái Tần, Cúc, Xuân, Hợi, Rạng… Nơi Ngã Ba vĩnh viễn đất em nằm!
Mỗi lần về thăm em nơi Đồng Lộc Võ Thị Tần tuổi hai bốn còn nguyên Giữa quê hương đêm rằm trăng thao thức Với tình đầu khắc khoải tuổi thần tiên!
Ai đã biến Đồng Lộc thành “khu chợ” Cho những người cơ hội bán mua quan Mà không thấu lòng Mười Cô dưới mộ Thích về Chùa để tắm Suối Giải Oan?
Ơi người bạn tuổi thần tiên yêu dấu! Ước gì anh rước được cả Mười Vong Của các em quy về Chùa Hương Tích Mãi sống đời trong Hồn Núi, Hồn Sông!
Để Mười Vong về giải oan bên Suối Và đêm ngày ngồi niệm Phật cầu kinh Cầu đất nước hết giặc Tàu xâm lược Cho non sông mãi mãi hưởng thái bình!
Hà Nội, 31/7/2014 Đặng Huy Văn
CHÚ THÍCH:
(1). Chùa Hương, hay gọi đầy đủ là Chùa Hương Tích, là một ngôi chùa cổ, đẹp trên núi Hồng Lĩnh thuộc địa phận xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Chùa được xây dựng từ Thời Lý Trần thế kỷ 13 là phát tích của Chùa Hương Tích Hà Tây (thời Nhà Lê, thế kỷ thứ 17) ở huyện Mỹ Đức, Hà Nội ngày nay. Vì trẻ con ngày ngày chăn thả trâu bò dưới chân núi Hồng Lĩnh, nên nếu muốn có thể trèo theo dốc núi lên chùa xin oản hoặc vãn cảnh chùa.
(2). Cuối năm 1954, chiến dịch Giảm Tô rồi Cải cách ruộng đất (CCRĐ) đã xẩy ra tại Hà Tĩnh, khiến hàng vạn gia đình bị quy là địa chủ, bị tịch thu tài sản và chết đói. Ông bà nội tôi đã bị chết đói. Hàng ngàn người vô tội ở tỉnh tôi đã bị xử bắn oan, nhiều người sợ hãi phải tự tử hoặc bị bức tử do đấu tố. Quê ngoại tôi là quê hương của Xô Viết Nghệ Tĩnh cũng đã bị tan nát vì CCRĐ. Bà con bên ngoại của tôi trong đó có cả chú bác cô dì con cháu cụ Võ Liêm Sơn đều bị quy oan, bị bắt tù đày hoặc bị bỏ chết đói. Gia đình Võ Thị Tần, người cùng họ với mẹ tôi, nghèo hơn nên không bị quy là địa chủ.
(3). Khoảng 5h chiều ngày 24/7/1968, tiểu đội TNXP Võ Thị Tần gồm mười cô do Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng đã hy sinh vì bom Mỹ trong khi đang san đường tại Ngã Ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Tên họ đầy đủ của mười cô gái Đồng Lộc lần lượt là: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Dương Thị Xuân, Võ Thị Hợi, Trần Thị Rạng, Trần Thị Hường, Hà Thị Xanh, Nguyễn Thị Xuân, Võ Thị Hà. Trong dó Võ Thị Tần 24 tuổi, là người lớn tuổi nhất. Tất cả mười cô gái Đồng Lộc đều chưa có chồng.
Sinh ngày 24.3.1916 (tức ngày 21.2. năm Bính Thìn)
Tại quê ngoại ở xã Phước Lộc, nay là xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh.
Ông lớn lên và sống chủ yếu tại quê nội ở thị trấn Thu Xà, thuộc xã Nghĩa Hòa, huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi. Đó là một thị trấn cổ, có nhiều Hoa kiều đến sinh cơ lập nghiệp. Nhờ giao thông thuận tiện, có sông lớn, gần cửa biển, nên Thu Xà đã từng có thời kỳ rất sầm uất, buôn bán thịnh vượng, nhưng đã dần sa sút từ khi chiến tranh thế giới lần thứ hai nổ ra.
